Przeciwdziałanie dezinformacji – nie daj się zmanipulować!
Codziennie docierają do nas setki informacji – z telewizji, portali internetowych, mediów społecznościowych i komunikatorów. Nie wszystkie są prawdziwe. Część z nich to dezinformacja, czyli celowo przygotowane treści, które mają wprowadzić nas w błąd. Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, informowanie i edukowanie mieszkańców o zagrożeniach jest elementem budowania odporności społecznej.
Dlatego przygotowaliśmy krótki poradnik.
Czym jest dezinformacja?
Dezinformacja to świadome i zamierzone przekazywanie fałszywych lub zmanipulowanych informacji. Może mieć formę postów, artykułów, komentarzy, filmów, zdjęć czy nagrań dźwiękowych. Jej celem jest najczęściej:
- wywoływanie strachu i paniki,
- podważanie zaufania do instytucji publicznych, nauki i mediów,
- pogłębianie podziałów i polaryzacja społeczeństwa.
W skrajnych przypadkach kampanie dezinformacyjne mogą przyczyniać się do destabilizacji państwa, szczególnie w sytuacjach kryzysowych.
Jak rozpoznać fałszywą informację?
- Sprawdź źródło – kto opublikował informację? Czy to wiarygodne medium lub oficjalna strona instytucji?
- Zwróć uwagę na emocje – treści, które mocno straszą lub oburzają, często są manipulacją.
- Porównaj z innymi źródłami – czy informację potwierdzają niezależne, rzetelne media?
- Sprawdź datę i kontekst – stare zdjęcia i filmy bywają przedstawiane jako aktualne.
- Przyjrzyj się autorowi – anonimowe, nowo założone konta publikujące masowo podobne treści mogą być botami.
- Nie udostępniaj pochopnie – jeśli masz wątpliwości, nie przekazuj informacji dalej.
Co możesz zrobić?
Najskuteczniejszą bronią przeciw dezinformacji jest weryfikacja faktów (tzw. fact-checking) i wiedza. Korzystaj ze sprawdzonych źródeł, a w sytuacjach kryzysowych kieruj się komunikatami oficjalnych służb oraz Urzędu Gminy w Lubiewie. Jeśli natkniesz się na fałszywe treści w internecie – zgłoś je.
Zgłoś dezinformację: https://www.zglos-dezinformacje.nask.pl/ lub przez formularz Ministerstwa Cyfryzacji - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/zglos-dezinformacje .
Przydatne materiały:
- NASK – jak rozpoznać dezinformację i chronić się przed manipulacją - https://www.nask.pl/dezinfo
- Jak przeciwdziałać dezinformacji? Poradnik (nie tylko) dla administracji publicznej - https://www.nask.pl/magazyn/jak-przeciwdzialac-dezinformacji-poradnik-nie-tylko-dla-administracji-publicznej
- Dezinformacja – co warto wiedzieć? - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/dezinformacja--co-warto-wiedziec
- Naucz się rozpoznawać dezinformację - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/naucz-sie-rozpoznawac-dezinformacje
- Przykłady narracji dezinformacyjnych - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/przyklady-narracji-dezinformacyjnych
- Przykłady innych treści dezinformacyjnych - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/przyklady-innych-tresci-dezinformacyjnych
- Jak walczymy z dezinformacją – Ministerstwo Cyfryzacji - https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/jak-walczymy-z-dezinformacja
- Jak reaguje Komisja Europejska? - https://commission.europa.eu/topics/countering-information-manipulation_pl
- Akademia Pożarnicza – dezinformacja (gotowość na zagrożenia) - https://ochronaludnosci.edu.pl/gotowosc-na-zagrozenia/dezinformacja/
- Akademia Pożarnicza – materiały edukacyjne o ochronie ludności - https://ochronaludnosci.edu.pl/baza-wiedzy/materialy-edukacyjne/
- Film edukacyjny MSWiA - https://www.facebook.com/share/v/1DQR9k1yhm/
Pamiętaj: zanim uwierzysz i udostępnisz – sprawdź!
